خبری از شهر زير زمينی در روزنامه جام جم

نوش آباد سفر به اعماق زمينپنج شنبه 23 فروردين ماه 1386   02:13 http://www.jamejamdaily.net/images/20070412/nooshabad.jpg جام جم:ايران ، 8 کيلومتري شمال کاشان ، منطقه تاريخي نوش آباد، آدرس ناحيه کوچکي است که بسيار ديدني و پرجاذبه است. اين منطقه بيش از 10 اثر ملي ثبت شده دارد و از اين رو مردمانش که آدمهايي بس خونگرم و مهماندوست هستند، به خود مي بالند.
ارزش و توجه مردم اين ناحيه براي منطقه شان و تلاش آنها براي حفظ آثار تاريخي و باستاني آن ، واقعا ستودني است.
اين نکته را زماني بهتر دريافتيم که به همراه يک گروه از گردشگران کوير از اين ديار ديدن کرديم...

اين شهر تاريخي از سمت شرق از طريق بلواري به طول 3 کيلومتر با شهرستان آران و بيدگل ارتباط دارد. نوش آباد درون جلگه اي واقع شده که اين جلگه در کنار کوير مرکزي ايران قرار دارد و آنقدر چشم اندازهاي وسيع از رملها و تپه ماهورهاي فراوان در اختيارمان مي گذارد که فقط بايد رفت و از نزديک ديد. از حوالي نوش آباد به سمت شرق همه جا ريگزار و شن است. طبق لغتنامه دهخدا «انوشه» به معناي خوش و خرمي است و نوش آباد نيز از اين لغت گرفته شده.
اين شهر تاريخي 5 پنج محله دارد. هسته اصلي هر محله حسينيه آن است که معمولا در مقابل هر حسينيه ، ميداني هم قرار دارد و اطراف آن ميدان ، بازار محل محسوب مي شود.
شهر زيرزميني نوش آباد از زيباترين آثار باستاني ايران است که در چند سال اخير کشف شد. زماني که يک معلم ساکن منطقه ، در حياط خانه اش چاهي حفر مي کند و در عمق 10-12 متري آن به يک شهر زيرزميني مي رسد. شهري با وسعت چند هزار متر و در چندين طبقه. البته گرچه تاکنون محدوده کمي از آن قابل بازديد است ؛ ولي همين فضاي محدود هم انسان را به وجد مي آورد. قدمت اين شهر را به اوايل دوران اسلامي و حتي پيش از آن مربوط مي دانند.
تمام فضاي آن به وسيله حفاري هاي ظريف و دقيق در زيرزمين ايجاد شده و شامل دالان هايي با ارتفاع 180 و در برخي نقاط 90 سانتيمتر و عرضهاي متفاوت است که در 2 طرف آنها اتاقهايي با ابعاد مختلف ايجاد شده. انتهاي راهرو با چاهک هايي به طبقه و راهروي بعدي متصل مي شود و ورودي هاي اين شهر که هنوز کاملا کشف نشده اند، به وسيله پله هاي دست کن متعدد، ما را به درون شهر مي رسانند. گويا کاربرد اين شهر براي مواردي همچون پنهان شدن از دست مهاجمان و يا عبادت در آيين ميترايي بوده است و به هر حال نظرات گوناگوني هم در اين باره موجود است. بعدها بر اثر بروز سيلاب هاي مکرر در بسياري از نقاط، مسدود و محلي از خاک و گل شده است.
 

نشانهايي از تاريخ

در نوش آباد در حدود 5مسجد وجود دارد که هر يک قدمت فراواني دارند. مسجد جامع عتيق از بناهاي مربوط به دوران سلجوقي است و پس از مسجد جامع کاشان و قلعه جلالي ها، ديرينه ترين اثر تاريخي دوران اسلامي در کاشان است.
مردم محلي عقيده دارند که قدمت آن حتي به پيش از اسلام مي رسد و مي گويند اين محل ، آتشکده اي بوده که بعدها به مسجد تبديل شده است. مسجد جامع در محله بالاده قرار دارد و علاوه بر زيارتگاه و آب انبارهاي قديمي که در دوره هاي بعد به آن اضافه شده ، شامل مناره ، صفه جنوبي و شمالي شبستان و سردر تاريخي نفيس مي باشد. مناره اين مسجد با آجر ختابي ساخته شده و بسيار شبيه مناره غار در شهر اصفهان است.
وجود 7 زيارتگاه در منطقه نوش آباد، از ديگر جاذبه هاي آن به شمار مي رود: زيارتگاه هاي شاهزاده محمد، شاهزاده حسن ، سيدفاضل ، اقباليه ، فيض آباد و شاهزاده اسحاق که اين آخري ، از زيارتگاه هاي ديدني دوران قاجار بوده و اثر تاريخي و زيباي آن ، ضريح مشبک چوبي اش است که به دليل قدمت و ظرافت قابل توجه مي باشد. جاذبه هاي تاريخي نوش آباد به همين جا ختم نمي شود.

آريايي هايي که روزگاري ساکن سيلک بودند

http://www.jamejamdaily.net/images/20070412/nooshabad2.jpg

زماني که شهر سيلک به دست مهاجران آشوري ايران دستخوش حريق شد، ساکنان آن براي زندگي به چشمه سارهاي پيرامون منطقه پناه آوردند و يکي از نقاط مورد توجه اين مردم هراسان و وحشتزده ، همين جلگه نوش آباد بود. اهميت اين منطقه در اين نکته بوده که در گذشته يکي از منزلگاه هاي راه ميان ري و اصفهان بوده و جالب است بدانيد در تذکره هاي زيارتگاه هاي اين شهر و حتي در تذکره زيارتگاه امام زاده محمد هلال که در آران واقع شده ، از نوش آباد به عنوان دارالخلافه انوشيروان ، پايتخت خاقان انوشيروان و شهر انوشيروان ياد شده است و همواره به عنوان يک نقطه حساس مرکزي مورد توجه بوده است
چند قلعه و تپه تاريخي و باستاني را هم بايد به همه ديدني هايش اضافه کرد. از آن جمله ، قلعه سي زان که بزرگترين قلعه تاريخي کاشان است يا قلعه مورچان که قلعه اي است متعلق به دوران صفويه. در تاريخ آمده که چون در دوران صفوي در درون لانه مورچگان در اين قلعه ، گنجي مشتمل بر سکه هاي دوران کيخسرو ابن کيکاووس به دست آمده ، آن را قلعه مورچان ناميده اند. از قلعه هاي ديگر مي توان به قلعه فخرآباد و قلعه شجاع آباد نيز اشاره کرد.
آب انبارهاي مرکزي ، در بريگ و چاله سي هم از نقاط ديدني نوش آباد هستند.

آداب و رسوم نوش آبادي ها

ساکنان اين منطقه تاريخي ، مردماني اند با فرهنگ و داراي آداب و رسومي جالب.
يکي از اين رسوم ، هوربابايي نام دارد که در شب نيمه ماه رمضان انجام مي گيرد. به اين ترتيب که کودکان و نوجوانان نوش آباد دسته دسته شده و به در منزل اهالي مي روند و با خواندن اشعاري عاميانه از صاحب خانه طلب هديه مي کنند. در گذشته ، معمولا بچه هاي هر محلي در يک گروه قرار مي گرفتند و به خانه اعيان نوش آباد مي رفتند و خوراکي هايي مثل آجيل دريافت مي کردند. اما امروزه تعداد دسته ها زياد است و به تمام خانه هاي محل مي روند.
رسم جالب ديگر نوش آبادي ها، مراسم کتل نام دارد. خانواده ها معمولا پيش از تولد نوزاد نذري مي کنند و اسب يا مادياني را با پارچه هاي زيبا و قاليچه تزيين مي کنند و کودکي را که نماد کودکان کاروان حسيني است روي آن مي نشانند. چند نوجوان هم به عنوان شاطر و با لباسهاي سبزرنگ کتل را حرکت مي دهند و با اشعاري آن را همراه مي کنند. 45 سال پيش هم شخصي به نام سيدعلي مستوري رسمي را از خراسان به اين منطقه آورد که کشته نام دارد. اين مراسم ، نماد شهيد عاشوراست.
پيکر مردي بر فراز تابوت طوري قرار مي گيرد که مانند جنازه اي بر سر نمايان شود و طبيعي به نظر برسد و آن را در جلوي هيات حمل مي کنند.
سقاخواني هم مراسمي است که در روز عيد غدير در محلات صورت مي گيرد و سقاخوان ، خبر نزديک شدن به ايام محرم را به گوش مردم مي رساند.
قاليبافي ، از صنايع رايج در نوش آباد است که وجود آن در طول ساليان دراز سبب شده که آداب و رسوم و باورهاي فرهنگي و معنوي نيز از رهگذر اين صنعت به انديشه و رفتار مردم اين ديار وارد شود. مثلا مردم در هنگام شروع بافت قالي جديد، همواره نگرانند که چه کسي براي اولين بار پس از بافت قالي ، قدم به خانه شان مي گذارد تا جايي که به دنبال فردي مي روند که به باور آنها قدم سبک دارد و از او مي خواهند تا دور دار قالي شده و چند ريشه اي ببافد تا از اين قدم او بهره مند شود. نوش آبادي ها براي روز چهارشنبه که به اعتقاد بعضي از آنها روز خلق جهنم است ، حرمت خاصي قائلند و در آن روز دست از کار مي کشند.علامه محمد زمان ، سيدعلي اکبر نوش آبادي ، شمس آبادي و محمدي شاعر از مشاهير نوش آباداند که بر غناي فرهنگي منطقه افزوده اند. ضرب المثل هاي: «فکر نان کن که خربزه آب است»، «بز کچل از سرچشمه آب مي خورد» و «مثل برج زهرمار است» ضرب المثل هايي اند متعلق به ديار نوش آباد.


ليلا ملا
/ 4 نظر / 4 بازدید
اميرحسين

سلام ۱-با عرض معذرت لينک منبع عکسها قرار داده شد.http://kashanleader.blogfa.com/post-122.aspx نظرات رو هم بخون ۲-عکسهای اين پست ديده نمی شن ۳-درون متن ۵۰ محله ذکر شده که ۵ محله صحيحه

حسین میرزاجانی

سلام به سيد بايد عرض شود که ۵۰ محله را من ننوشتم روزنامه اشتباه نوشته به هر حال ممنون از ياد آوری مهمونهايی هم که برای بازديد اومده بودند شب به آدرس رفتن ولی به خاطر اجرای جلسه در محل نتونستن اونجا اقامت کنن رفته بودند ميدون مدخل شب را چادر زدند .هر چه اصرار کردم شب منزل ما بمونن ولی قبول نکردند .اين هم یکی از مشکلات اقامتی بازديدکنندگانه بايد راه حلی پيدا کرد.پاينده باشی

اميرحسين

سلام.در مورد مکان اقامت شرمنده نمی دونم چی شده که نتونستن استفاده کنن اما در مورد اين معضل يه طرح رو به مسئولين پيشنهاد کردم که اگه اجرا بشه تا حد زيادی به حل اين مشکل کمک می کنه. فکر می کنم اگه عمری باشه برای سال بعد بتونيم اجرای اين طرح رو برای ايام عيد و گلابگيری ببينيم.

احسان آسيابان زاده

سلام...دوست عزيز از دیدن اين بلاگ لذت بردم...البته خيلی دلم تنگ شد برای نوش آباد...کاش می تونستم بيشتر به وطنم سربزنم...بهرحال ممنونم... راستی....اين دوستای ما در تهران ( خصوصا بعد از مطلب ۲۳ فروردین جام جم) گير دادن اونارو ببرم نوش آباد شهر زيرزمينی را ببينن...خواهشا ژيگيری کنين زودتر آماده بشه...ما شرمنده اين دوستامون که خيلی هم از نوش آباد براشون تعريف کردم نشم.... ممنون... تصميم گرفتم زياد اينجا سر بزنم...موفق باشيد